قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
3380
تاريخ الفي ( فارسى )
قافلهء حاج روى به كرك نهاد . و از آن جانب ملك افضل على با سپاه گردونپناه ، خود را به پدر رسانيده كرك را محاصره كردند و كار به پرنس ارباط « 1 » به تنگ آوردند . و صلاح الدّين افواج خود را در [ 151 ب ] ولايت پرنس ارباط فرستاد كه در تاخت و تاراج هيچ دقيقه از دقايق فروگذاشت نكرده در باب خرابى ولايت و اسير گرفتن زن و فرزندان آن طايفه آنچه از دست ايشان آيد به تقصيرى راضى نشوند ، و پسر خود ملك افضل على را با مظفّر الدّين كوكبرى ، صاحب حرّان و رها ، و قايماز نجمى و دلدرم ياروقى « 2 » كه از امراى عظيم الشأن صلاح الدّين بودند بر سر مدينهء عكا - كه نيز از بلاد پرنس بود - فرستاد كه آن شهر را به دست آورده جميع متعلقان و منسوبان پرنس را كه در آن شهر باشند به قتل رسانند . و در آخر ماه صفر اين سال ملك افضل با سپاه به موضع صفوريه « 3 » كه در نواحى عكا واقع است رسيدند . فرنگان آن سرحدّ جمعيت كرده از داويه « 4 » و اسبتاريه كه از دلاوران آن طايفهاند ، جمعى كثير بر سر ملك افضل آمدند و نايرهء جدال و قتال ميانهء ايشان اشتعال يافت و كارزارى كردند كه كودكان از مشاهدهء آن پير مىشدند . آخر الأمر ، نسيم نصرت و ظفر بر پرچم علم مسلمانان وزيد و اكثر كفّار به قتل رسيدند و جمعى كثير از اشراف و بزرگان ايشان اسير گشتند و سردار اسبتاريه در اين جنگ كشته شد . و او از مشاهير فرنگان بود و در شجاعت و دليرى او را عديم النظير مىدانستند . القصّه ملك افضل اينچنين فتح نمايان كرده با غنايم و اسير بسيار از راه طبريه معاودت نمود . قمص طبريه ( كنت ريموند ) بنابه صلح و التجايى كه به صلاح الدّين آورده بود ، مطلقا متعرّض سپاه ملك افضل نشد ، بلكه ظاهرا تحسين نمود و اگرچه باطنا متفطن شده بود كه ضعف فرنگان مستلزم ضعف او نيز خواهد بود . امّا چون بالفعل اگر او در حمايت صلاح الدّين نباشد از ملك كى نكايت بسيار به وى رسد ، غلبهء مسلمانان را مىخواست . و چون خبر اين فتح ملك افضل به صلاح الدّين رسيد از كرك كوچ كرده متوجّه لشكرگاه ملك افضل گرديد و در آنجا رفته سپاه خود را عرض نمود . از ده هزار سوار كه نام ايشان در دفتر بود و همه جايگير و اقطاعات داشتند در آن روز حاضر بود و پياده و متطوّعه - كه عبارت از سپاه بىمواجب و بهاصطلاح عوام ايشان را « لوتمال » گويند - از حد حصر و شماره بيرون بودند . و ملك صلاح الدّين سپاه خود را به قلب و جناح و ميمنه و ميسره ، و ساقه ترتيب داده هرجا را به يكى از امراى معتمد خود سپرده متوجّه ولايت فرنگ
--> ( 1 ) . العبر : پرنس رينالد . ( 2 ) . متن : ليد درياروتى . به قياس العبر و الكامل تصحيح شد . ( 3 ) . نام قريهء بزرگى است در قضاى ناصره از سنجاق عكا ، تابع ولايت از فلسطين ، در پنجهزار گزى شمال غربى ناصره . - قاموس الأعلام تركى . ( 4 ) . رجوع شود به پاورقى 1 ، صفحهء 3333 كتاب .